NGG 4/2026

Nawracające stany zapalne i upławy a obowiązek poszerzenia diagnostyki raka szyjki macicy

Abstrakt: Artykuł stanowi glosę aprobującą do wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 8 stycznia 2025 r., który dotyczy odpowiedzialności lekarza ginekologa w kontekście opóźnionego rozpoznania raka szyjki macicy u pacjentki z nawracającymi stanami zapalnymi i upławami. Orzeczenie precyzuje granice należytej staranności diagnostycznej, wskazując, że powtarzające się dolegliwości, brak trwałego efektu leczenia oraz obecność zmiany na szyjce macicy powinny skłonić lekarza do poszerzenia diagnostyki o kolposkopię z ewentualną biopsją, a nie jedynie do kolejnego leczenia objawowego. Sąd dokonał również oceny przyczynienia się pacjentki, która nie realizowała zaleceń i zgłaszała się na kontrole z opóźnieniem, obniżając jego stopień z 50% do 30%. Kluczowe znaczenie w sprawie miała kompletność dokumentacji medycznej, w której brakowało opisu badania we wzierniku, stanu szyjki macicy oraz precyzyjnych zaleceń dotyczących kontroli. Wyrok podkreśla, że w sprawach medycznych dla przypisania związku przyczynowego wystarczające jest odpowiednio wysokie prawdopodobieństwo, a nie absolutna pewność.

Autorki: Karolina Podsiadły-Gęsikowska; Aleksandra Powierża

---

Zastosowanie progesteronu w trudnych ciążach naturalnych

Abstrakt: Progesteron jest kluczowym hormonem odpowiedzialnym za utrzymanie ciąży. Artykuł stanowi przegląd piśmiennictwa z lat 2020–2025 dotyczący stosowania egzogennego progesteronu w ciążach naturalnych wysokiego ryzyka, określanych jako „trudne”. Omówiono mechanizmy działania progesteronu, w tym transformację wydzielniczą endometrium, hamowanie kurczliwości macicy oraz modulację odpowiedzi immunologicznej z udziałem czynnika PIBF. Najsilniejsze dowody na korzyść suplementacji dotyczą kobiet z krwawieniem we wczesnej ciąży i co najmniej jednym poronieniem w wywiadzie oraz ciąż pojedynczych z krótką szyjką macicy poniżej 25 mm, u których progesteron dopochwowy zmniejsza ryzyko porodu przedwczesnego i poprawia wyniki okołoporodowe. W niewyjaśnionych nawracających stratach ciążowych rutynowe stosowanie progesteronu nie poprawia odsetka żywych urodzeń, jednak możliwa korzyść dotyczy wąskiej podgrupy kobiet z ≥3 poronieniami i współistniejącym krwawieniem. W ciążach mnogich dane są mniej jednoznaczne, poza przypadkami krótkiej szyjki macicy. Przedstawiono także drogi podania i dawkowanie progesteronu, znaczenie braku rutynowego monitorowania jego stężenia w surowicy oraz rekomendacje takich towarzystw, jak NICE, ESHRE, RCOG i SMFM. Terapia progesteronem powinna być celowana, oparta na wytycznych i indywidualnie dostosowana do sytuacji położniczej.

Autor: Jacek Tulimowski

---

Filary żywienia w okresie perimenopauzy

Abstrakt: Artykuł omawia znaczenie odpowiednio zbilansowanej diety w okresie perimenopauzy, kiedy to nagły spadek hormonów płciowych może pogarszać jakość życia i zwiększać ryzyko chorób metabolicznych oraz nowotworowych. Autorka podkreśla, że hormonalna terapia menopauzalna (HTM), choć skuteczna, jest jedynie częścią strategii prozdrowotnej – kluczową rolę odgrywa styl życia, w tym żywienie. Wśród najczęściej zgłaszanych dolegliwości wymienia się nieregenerujący sen, uderzenia gorąca oraz spadek energii. Jakość snu wpływa na wybory żywieniowe (większa ochota na produkty wysoko smakowite, bogate w cukry proste i tłuszcze prozapalne) oraz na aktywność fizyczną. Artykuł wskazuje na znaczenie jakości diety – im wyższy stopień przetworzenia żywności, tym większe ryzyko przejadania się. Szczególną uwagę zwraca się na spożycie warzyw i owoców (docelowo ≥400 g/dzień), odpowiednią podaż wapnia (1000–1200 mg/dzień) i witaminy D3, kwasów omega-3 (EPA i DHA ≥250 mg/dzień), a także białka (1,2–1,6 g/kg m.c.) w zapobieganiu sarkopenii. Omówiono również znaczenie pory spożywania posiłków (unikanie obfitych kolacji przed snem) oraz negatywny wpływ alkoholu na sen i uderzenia gorąca. Celem artykułu jest przedstawienie praktycznych zaleceń żywieniowych, które mogą zmniejszyć uciążliwe objawy perimenopauzy i poprawić jakość życia kobiet w tym okresie.

Autor: Paweł Stachurski

---

Fitoestrogeny w okresie menopauzy

Abstrakt: Fitoestrogeny to związki pochodzenia roślinnego, które dzięki podobieństwu strukturalnemu do estrogenów mogą oddziaływać z receptorami estrogenowymi (ERα i ERβ), wykazując działanie agonistyczne lub antagonistyczne w zależności od rodzaju związku, stężenia i warunków tkankowych. Do głównych grup fitoestrogenów należą izoflawony (soja, ciecierzyca, koniczyna czerwona), lignany (siemię lniane, owoce jagodowe, produkty zbożowe), kumestany (rośliny strączkowe, nasiona słonecznika) oraz stilbeny, w tym resweratrol (winogrona, żurawina). Artykuł omawia potencjalne zastosowanie fitoestrogenów w okresie menopauzy, koncentrując się na metabolizmie tkanki kostnej oraz kondycji skóry. Badania in vitro i epidemiologiczne wskazują, że izoflawony sojowe mogą korzystnie wpływać na metabolizm kości, a w populacjach azjatyckich regularne spożycie izoflawonów wiązało się z wyższą gęstością mineralną kości i rzadszymi złamaniami kości udowej. Właściwości antyoksydacyjne izoflawonów, związane z obecnością grup hydroksylowych, stanowią przesłankę do badań nad ich wpływem na skórę, jednak nie przesądzają o skuteczności klinicznej suplementacji. Autorka podkreśla, że fitoestrogeny nie powinny być traktowane jako zamiennik leczenia o potwierdzonej skuteczności, a decyzja o suplementacji wymaga indywidualnej oceny, uwzględniającej nasilenie dolegliwości, choroby współistniejące, stosowane leki i przeciwwskazania, szczególnie przy nowotworach hormonozależnych w wywiadzie.

Autor: Gabriela Lewandowska

---

Labioplastyka oszczędzająca unerwienie. Znaczenie nowej mapy nerwu grzbietowego łechtaczki dla praktyki ginekologa

Abstrakt: Labioplastyka warg sromowych mniejszych należy do najczęściej wykonywanych procedur w ginekologii plastycznej, a jej celem jest zarówno zmniejszenie dolegliwości funkcjonalnych, jak i poprawa wyglądu sromu. Nowe badanie anatomiczne Wolf-Vollenbröker i wsp., opublikowane w 2026 r. w „Folia Morphologica", istotnie zmienia sposób planowania przedniej części labioplastyki, dostarczając szczegółowej mapy rozgałęzień nerwu grzbietowego łechtaczki (dorsal clitoral nerve, DCN). Autorzy wyróżnili dwa obszary intensywnego rozgałęziania DCN: pierwszy w obrębie więzadła wieszadłowego łechtaczki (średnio 1,8 gałęzi na połowę, zakres 0–9) oraz drugi w dystalnej części trzonu i przy żołędzi (średnio 3,7 pęczków na stronę, zakres 2–6). Gałęzie DCN zaopatrują nie tylko żołądź, lecz także napletek łechtaczki, a układ nerwów nie wykazuje pełnej symetrii między stronami. Artykuł omawia implikacje tych odkryć dla techniki operacyjnej, wskazując, że ryzyko urazu struktur czuciowych rośnie wraz z przesuwaniem pola operacyjnego ku przodowi, głębokim preparowaniem, szeroką koagulacją oraz objęciem zabiegiem napletka lub fałdów okołolechtaczkowych. Podkreślono znaczenie rozgraniczenia wskazania do labioplastyki i redukcji napletka, minimalnej skutecznej resekcji z zachowaniem funkcjonalnego przejścia w przedniej części wargi, powierzchownego warstwowego preparowania oraz unikania głębokich, ciasnych szwów w okolicy trzonu i więzadła wieszadłowego. Przegląd metaanaliz wskazuje na wysoki odsetek satysfakcji (94 proc.), ale zwraca uwagę na heterogeniczność badań i ograniczenia metodologiczne. Artykuł podkreśla, że bezpieczeństwo labioplastyki wynika z prawidłowej kwalifikacji, oszczędnego zakresu i kontroli warstw, a nie z założenia o istnieniu stałej „strefy bez nerwów".

Autor: Piotr Kolczewski